زهرا خدادادی، نماینده مجلس شورای اسلامی و رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر،در توضیح تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه اظهار کرد: در مهریه عندالمطالبه، زن هر زمان که بخواهد می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند و مرد مکلف به پرداخت آن است؛ البته در مرحله اجرای حکم، توانایی مالی و شرایط پرداخت فرد نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی افزود: در مهریه عندالاستطاعه، مطالبه و وصول مهریه به احراز توانایی مالی مرد وابسته است و باید مشخص شود که فرد از استطاعت لازم برای پرداخت برخوردار است یا خیر.

خدادادی تأکید کرد: مسئله اصلی در هر دو حالت، داشتن سازوکاری دقیق برای تشخیص توانایی مالی افراد است. باید بتوانیم با استفاده از سامانه‌ها و زیرساخت‌های اطلاعاتی، میزان واقعی دارایی و استطاعت مالی فرد را مشخص کنیم تا پرداخت مهریه متناسب با توانایی او انجام شود.

مهریه باید در چارچوب نظام جامع حقوق مالی خانواده بررسی شود

خدادادی با تأکید بر ضرورت نگاه جامع به حقوق مالی زنان و مردان در خانواده گفت: در نظام حقوقی اسلام، مهریه حق زنان است و از زمان عقد بر عهده مرد قرار می‌گیرد. در کنار آن، حقوق و تکالیف دیگری مانند نفقه، ارث، دیه و حضانت نیز در نظام حقوقی خانواده پیش‌بینی شده است.

وی افزود: اگر قرار باشد در این نظام تغییری ایجاد شود، باید تمام ابعاد آن در کنار یکدیگر بررسی شود؛ زیرا نمی‌توان یکی از حقوق مالی زنان را به‌صورت یک‌طرفه تغییر داد یا تضعیف کرد و انتظار داشت توازن نظام حقوقی خانواده همچنان حفظ شود.

رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس با اشاره به تجربه برخی کشورهای دیگر در زمینه تقسیم دارایی‌های زندگی مشترک اظهار کرد: در بسیاری از کشورها مهریه به شکل موجود در نظام حقوقی ما وجود ندارد، اما در زمان طلاق، تقسیم اموال به‌دست‌آمده در طول زندگی مشترک به رسمیت شناخته می‌شود.

تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟

خدادادی ادامه داد: اگر قرار باشد از الگوهای حقوقی کشورهای دیگر استفاده کنیم، باید نظام تقسیم اموال زندگی مشترک نیز به‌صورت کامل مورد توجه قرار بگیرد. نمی‌توان بخشی از نظام حقوقی را تغییر داد، اما سایر حقوق و حمایت‌های متناسب با آن را نادیده گرفت.

وی با بیان اینکه مهریه در جامعه امروز علاوه بر حق مالی، گاهی ابزاری برای دستیابی زنان به سایر حقوق خود شده است، گفت: زنان در برخی موارد از مهریه به‌عنوان پشتوانه مالی، ابزاری برای تأمین نفقه فرزندان یا دستیابی به حقوق دیگری مانند حضانت و طلاق استفاده می‌کنند؛ بنابراین هرگونه تغییر در این موضوع باید با بررسی همه پیامدهای آن انجام شود.

مهریه از کارکرد اولیه خود فاصله گرفته است

خدادادی با اشاره به فلسفه مهریه در اسلام گفت: کارکرد اصلی مهریه، هدیه‌ای در آغاز زندگی مشترک و نشانه صداقت مرد در ازدواج است. مرد باید متناسب با توانایی خود مهریه‌ای تعیین کند و در صورت امکان، آن را در همان ابتدای زندگی پرداخت کند.

وی افزود: متأسفانه در جامعه ما مهریه تا حدی از این کارکرد اولیه فاصله گرفته و گاهی میزان آن به شاخصی برای ارزش‌گذاری اجتماعی و مقایسه خانواده‌ها تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی خانواده‌ها نخستین پرسش پس از ازدواج، میزان مهریه است.

کارکرد اصلی مهریه، هدیه‌ای در آغاز زندگی مشترک و نشانه صداقت مرد در ازدواج است. مرد باید متناسب با توانایی خود مهریه‌ای تعیین کند و در صورت امکان، آن را در همان ابتدای زندگی پرداخت کند.

رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس تصریح کرد: لازم است فرهنگ‌سازی بیشتری در این زمینه صورت بگیرد و زوج‌ها پیش از ازدواج با آگاهی از حقوق و مسئولیت‌های یکدیگر، مهریه را متناسب با کارکرد اصلی آن تعیین کنند.

صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان در مراحل نهایی است

خدادادی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره موضوع موتورسواری زنان و صدور گواهینامه برای بانوان اظهار کرد: استفاده زنان از موتورسیکلت به‌ویژه در شهرهای بزرگ، به یک نیاز حمل‌ونقلی تبدیل شده است و بخشی از بانوان برای تردد سریع‌تر، کم‌هزینه‌تر و آسان‌تر از این وسیله استفاده می‌کنند.

وی افزود: در کنار این موضوع، استفاده بدون گواهینامه از موتورسیکلت مشکلاتی برای زنان ایجاد می‌کند؛ به‌ویژه در مواردی که به بیمه، خدمات درمانی یا دریافت خسارت نیاز دارند و به دلیل نداشتن گواهینامه با محدودیت‌هایی مواجه می‌شوند.

رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس با بیان اینکه حل این مسئله نیازمند ارائه طرح جدید در مجلس نیست، گفت: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، این موضوع از طریق اصلاح آیین‌نامه قابل حل است و نیازی به قانون‌گذاری جدید ندارد.

خدادادی ادامه داد: معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری این موضوع را پیگیری کرده و فراکسیون زنان مجلس نیز برای تسهیل روند اجرایی آن در کنار دولت قرار گرفته است.

تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟

وی با اشاره به پیگیری‌های بهروز آذر، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، اظهار کرد: تا جایی که اطلاع دارم، این موضوع مراحل نهایی خود را طی می‌کند و مصوبه مربوط به آن نیز از سوی دولت دریافت شده است. امیدواریم با اصلاح آیین‌نامه، امکان دریافت گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان فراهم شود.

کارت امید مادر؛ ماهانه دو میلیون تومان به ازای هر فرزند

خدادادی در ادامه با اشاره به اقدامات حمایتی مجلس و دولت از مادران اظهار کرد: یکی از اقدامات مثبت در این حوزه، اجرای طرح کارت امید مادر است که با حمایت مجلس و همراهی دولت در زمینه تأمین اعتبارات آن دنبال شد.

وی افزود: بر اساس این طرح، برای همه مادران به ازای هر فرزند، ماهانه دو میلیون تومان در قالب کارت امید مادر در نظر گرفته شده است. این حمایت در کنار سایر برنامه‌ها از جمله کالابرگ، یارانه و حمایت از کودکانی که با مشکلات رشد مواجه هستند، اجرا می‌شود.

رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس با اشاره به ضرورت تقویت حمایت‌های مالی از مادران گفت: این اقدام مثبت است، اما با توجه به شرایط اقتصادی و تورم موجود، مبلغ دو میلیون تومان به ازای هر فرزند کافی نیست و باید برای افزایش آن نیز برنامه‌ریزی شود.

خدادادی درباره احتمال افزایش اعتبار این کارت در سال آینده بیان کرد: هنوز لایحه بودجه سال آینده به مجلس ارائه نشده است و باید دید دولت چه میزان اعتبار برای این موضوع پیش‌بینی می‌کند.

بر اساس این طرح، برای همه مادران به ازای هر فرزند، ماهانه دو میلیون تومان در قالب کارت امید مادر در نظر گرفته شده است. این حمایت در کنار سایر برنامه‌ها از جمله کالابرگ، یارانه و حمایت از کودکانی که با مشکلات رشد مواجه هستند، اجرا می‌شود.

وی ادامه داد: اگر نمایندگان مجلس بخواهند اعتباری را افزایش دهند، باید منابع مالی آن نیز مشخص شود؛ بنابراین در مرحله نخست باید پیشنهاد دولت در لایحه بودجه بررسی شود. با این حال، افزایش اعتبار کارت امید مادر در برنامه‌های پیگیری فراکسیون زنان قرار دارد و در صورت تأمین منابع، از آن حمایت خواهیم کرد.

برنامه هفتم توسعه ظرفیت‌های مهمی برای حمایت از زنان و مادران دارد

خدادادی با اشاره به جایگاه مسائل زنان در برنامه هفتم توسعه اظهار کرد: برای نخستین بار در برنامه هفتم توسعه، فصلی مستقل به موضوع زن، جمعیت و خانواده اختصاص یافته و احکام متعددی برای حمایت از زنان و خانواده‌ها در آن پیش‌بینی شده است.

وی افزود: در این برنامه، علاوه بر شاخص‌های مرتبط با ازدواج، طلاق و فرزندآوری، موضوعاتی مانند حمایت از زنان سرپرست خانوار، توانمندسازی زنان در حوزه اشتغال و حمایت از مادران نیز مورد توجه قرار گرفته است.

رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس تصریح کرد: وظیفه ما به‌عنوان نمایندگان مجلس، علاوه بر قانون‌گذاری، نظارت بر اجرای صحیح قوانین است. اگر احکام پیش‌بینی‌شده در برنامه هفتم به‌درستی اجرا شود، بخش قابل توجهی از مشکلات زنان و مادران کاهش پیدا خواهد کرد.

تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟

زنان در این دوره خود هدایتگر اجتماعات شدند، به جامعه جهت دادند و در عرصه‌های مختلف نقش پیشرو و اثرگذاری ایفا کردند. این تغییر نقش باید در سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌های مسئولان نیز مورد توجه قرار بگیرد.

خدادادی با اشاره به برخی حمایت‌های پیشین از مادران شاغل گفت: در دوره‌های گذشته نیز اقداماتی مانند کاهش ساعت کاری مادران شیرده و ایجاد انعطاف در ساعات حضور در محل کار انجام شده است و همچنان پیگیری این نوع حمایت‌ها در دستور کار قرار دارد.

نقش زنان از حمایتگری به هدایتگری و پیش‌برندگی تغییر کرده است

خدادادی با اشاره به نقش زنان در تحولات و شرایط اخیر کشور اظهار کرد: زنان در ماه‌های اخیر و در دوران جنگ، نقش‌آفرینی متفاوتی از خود نشان دادند و نقش آنها از یک نقش حمایتی و سنتی به نقش هدایتگری و پیش‌برندگی در جامعه تغییر پیدا کرد.

وی افزود: زنان در این دوره خود هدایتگر اجتماعات شدند، به جامعه جهت دادند و در عرصه‌های مختلف نقش پیشرو و اثرگذاری ایفا کردند. این تغییر نقش باید در سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌های مسئولان نیز مورد توجه قرار بگیرد.

رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس تأکید کرد: مسئولان باید در تصمیمات و سیاست‌گذاری‌های آینده، ظرفیت‌ها و توانمندی‌های زنان را بیش از گذشته ببینند و متناسب با نقش جدید آنان، فرصت‌های بیشتری برای حضور و اثرگذاری فراهم کنند.

خدادادی خاطرنشان کرد: زنان همواره در عرصه‌های مختلف موفق و اثرگذار بوده‌اند، اما همچنان میان ظرفیت‌های واقعی آنان و فرصت‌هایی که در اختیارشان قرار می‌گیرد، فاصله وجود دارد و هنوز به نقطه مطلوب نرسیده‌ایم.

وی ابراز امیدواری کرد: در سیاست‌گذاری‌ها و تصمیمات آینده کشور، نقش پیشرو و هدایتگر زنان به‌درستی مورد توجه قرار گیرد و زمینه بهره‌گیری بیشتر از توانمندی‌های آنان در عرصه‌های مختلف فراهم شود.