اگر حتی برای مدت کوتاهی در بازار بورس فعالیت کرده باشید، احتمالاً بارها اصطلاح P/E یا پی به ای را شنیدهاید. بسیاری از سرمایهگذاران هنگام بررسی یک سهم، قبل از هر چیز به نسبت P/E آن نگاه میکنند. اما آیا واقعاً هر سهمی که P/E پایینی دارد ارزنده است؟ آیا P/E بالا همیشه به معنای گران بودن سهم است؟
پاسخ این سوالها منفی است. نسبت P/E یکی از مهمترین ابزارهای تحلیل بنیادی محسوب میشود، اما تنها زمانی ارزشمند است که در کنار سایر معیارهای مالی بررسی شود. این نسبت نشان میدهد سرمایهگذاران حاضرند برای هر واحد سود شرکت، چند برابر آن را پرداخت کنند. به بیان ساده، P/E رابطه میان قیمت سهام و سودآوری شرکت را نشان میدهد.
در ادامه با مفهوم P/E، نحوه محاسبه، کاربردها، مزایا، محدودیتها و روش صحیح استفاده از آن آشنا میشویم.
نسبت P/E یا پی به ای چیست؟
P/E مخفف عبارت Price to Earnings Ratio یا نسبت قیمت به سود است.
فرمول آن بسیار ساده است:
P/E = قیمت هر سهم ÷ سود هر سهم (EPS)
فرض کنید قیمت یک سهم ۲۰ هزار تومان باشد و شرکت در ۱۲ ماه گذشته به ازای هر سهم ۲ هزار تومان سود ساخته باشد.
در این صورت:
P/E = 20,000 ÷ 2,000 = 10
یعنی سرمایهگذاران حاضرند برای هر یک تومان سود سالانه شرکت، ۱۰ تومان پرداخت کنند.
P/E چه چیزی را نشان میدهد؟
یکی از سادهترین روشهای درک این نسبت، تصور خرید یک کسبوکار است.
فرض کنید فروشگاهی سالانه ۱ میلیارد تومان سود خالص تولید میکند و مالک آن حاضر است کل فروشگاه را به قیمت ۱۰ میلیارد تومان بفروشد.
در این حالت نسبت قیمت به سود برابر با ۱۰ است.
در بازار سهام نیز دقیقاً همین مفهوم وجود دارد؛ فقط به جای کل شرکت، سهام آن معامله میشود.
هرچه این عدد بزرگتر باشد، بازار انتظار رشد بیشتری از شرکت دارد. هرچه کوچکتر باشد، یا سهم ارزانتر است یا سرمایهگذاران نسبت به آینده شرکت خوشبین نیستند.
آیا P/E پایین همیشه بهتر است؟
خیر.
این یکی از رایجترین اشتباهات سرمایهگذاران تازهکار است.
فرض کنید دو شرکت وجود دارند.
شرکت اول
- P/E = 5
- سود شرکت در حال کاهش است.
- فروش شرکت افت کرده است.
شرکت دوم
- P/E = 20
- درآمد شرکت هر سال ۴۰ درصد رشد میکند.
- بازار انتظار توسعه کسبوکار را دارد.
در نگاه اول ممکن است شرکت اول جذابتر به نظر برسد، اما در بسیاری از مواقع شرکت دوم انتخاب بهتری خواهد بود.
بنابراین پایین بودن P/E به تنهایی به معنای ارزنده بودن سهم نیست. گاهی بازار به دلیل مشکلات جدی شرکت، حاضر نیست قیمت بالاتری برای آن پرداخت کند.
آیا P/E بالا یعنی سهم گران است؟
باز هم خیر.
بسیاری از شرکتهای بزرگ فناوری دنیا سالها با P/E بسیار بالا معامله شدهاند، زیرا سرمایهگذاران انتظار رشد قابل توجه سودآوری آنها را داشتهاند.
به همین دلیل همیشه باید P/E را در کنار نرخ رشد سود شرکت بررسی کرد.
اگر شرکتی رشد سود بالایی داشته باشد، P/E بزرگ لزوماً نشانه گران بودن نیست.
انواع P/E
۱. P/E گذشتهنگر (Trailing P/E)
در این روش از سود واقعی ۱۲ ماه گذشته استفاده میشود.
مزیت آن این است که بر اساس اطلاعات واقعی محاسبه شده است.
۲. P/E آیندهنگر (Forward P/E)
در این حالت سود پیشبینیشده سال آینده مبنای محاسبه قرار میگیرد.
اگر پیشبینیها درست باشند، این نسبت تصویر دقیقتری از ارزش آینده شرکت ارائه میدهد، اما به دلیل وابستگی به برآورد تحلیلگران، ریسک بیشتری دارد.
بهترین P/E برای خرید سهام چقدر است؟
پاسخ مشخصی وجود ندارد.
زیرا P/E مناسب در هر صنعت متفاوت است.
به عنوان مثال:
- بانکها معمولاً P/E پایینتری دارند.
- شرکتهای فناوری معمولاً P/E بالاتری دارند.
- شرکتهای صادراتی شرایط متفاوتی دارند.
- صنایع رشدی با صنایع بالغ قابل مقایسه نیستند.
بنابراین مقایسه یک شرکت پتروشیمی با یک شرکت فناوری بر اساس P/E کاملاً اشتباه است.
همیشه باید شرکت را با همگروهیهای خودش مقایسه کرد.
چه عواملی روی P/E تاثیر میگذارند؟
عوامل متعددی میتوانند باعث افزایش یا کاهش این نسبت شوند:
- رشد سود شرکت
- نرخ بهره
- تورم
- ریسک صنعت
- وضعیت اقتصاد
- انتظارات سرمایهگذاران
- ثبات درآمد شرکت
- کیفیت سود
به همین دلیل ممکن است P/E یک صنعت در دورهای افزایش یابد و چند سال بعد کاهش پیدا کند.
محدودیتهای P/E
اگرچه این نسبت بسیار محبوب است، اما محدودیتهایی نیز دارد.
شرکتهای زیانده
اگر سود شرکت منفی باشد، عملاً P/E قابل محاسبه نیست.
سودهای غیرتکراری
گاهی شرکت از محل فروش دارایی یا درآمدهای اتفاقی سود زیادی ثبت میکند.
در چنین شرایطی P/E پایین ممکن است گمراهکننده باشد.
تفاوت صنایع
مقایسه P/E صنایع مختلف تقریباً بیمعناست.
رشد شرکت
دو شرکت با P/E برابر ممکن است آینده کاملاً متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل تحلیلگران حرفهای هرگز فقط با مشاهده یک عدد تصمیمگیری نمیکنند.
P/E را در کنار چه شاخصهایی بررسی کنیم؟
برای تصمیمگیری بهتر معمولاً این نسبت در کنار موارد زیر بررسی میشود:
- رشد سود (EPS Growth)
- نسبت PEG
- ارزش دفتری (P/B)
- حاشیه سود
- جریان نقدی
- میزان بدهی
- بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)
- وضعیت صنعت
- چشمانداز اقتصادی
هرچه تعداد این معیارها بیشتر بررسی شوند، احتمال تصمیم اشتباه کاهش پیدا میکند.
چگونه از P/E در بورس ایران استفاده کنیم؟
در بورس ایران نیز نسبت P/E یکی از پرکاربردترین شاخصهای تحلیلی است.
بسیاری از سرمایهگذاران ابتدا شرکتهایی را که P/E مناسبی دارند شناسایی میکنند و سپس گزارشهای مالی، سودآوری، وضعیت صنعت و برنامههای توسعه شرکت را بررسی میکنند.
البته باید توجه داشت که نوسانات نرخ ارز، قیمتهای جهانی کالاها، سیاستهای اقتصادی و تغییرات سودآوری شرکتها میتواند باعث تغییر سریع P/E شود.
بنابراین این نسبت باید به صورت دورهای بررسی شود و تنها بر اساس اطلاعات قدیمی تصمیمگیری نشود.
چگونه بهترین سهام بر اساس P/E را پیدا کنیم؟
اگر قصد دارید شرکتهایی را که پایینترین یا مناسبترین P/E بازار را دارند بررسی کنید، استفاده از یک ابزار غربالگری میتواند زمان زیادی برای شما ذخیره کند.
در صفحه بهترین سهام بر اساس P/E در سایت مای کدال، فهرست نمادهای بازار بر اساس نسبت P/E مرتب شده است و میتوانید بهراحتی شرکتها را با یکدیگر مقایسه کنید. این ابزار به شما کمک میکند بدون بررسی دستی صدها نماد، سریعتر سهام موردنظر خود را پیدا کنید.
برای مشاهده جدیدترین رتبهبندی کافی است به صفحه زیر مراجعه کنید:
https://my-codal.ir/best-pe-stocks-to-buy
البته فراموش نکنید که پایین بودن P/E به تنهایی دلیل خرید یک سهم نیست و قبل از هر تصمیم سرمایهگذاری باید سایر عوامل بنیادی شرکت نیز بررسی شوند.
جمعبندی
نسبت P/E یکی از مهمترین ابزارهای تحلیل بنیادی است که رابطه بین قیمت سهم و سودآوری شرکت را نشان میدهد. این نسبت میتواند دید اولیه بسیار خوبی درباره ارزشگذاری یک سهم ارائه کند، اما نباید به عنوان تنها معیار تصمیمگیری مورد استفاده قرار گیرد.
سرمایهگذاران حرفهای همیشه P/E را در کنار رشد سود، وضعیت صنعت، جریان نقدی، کیفیت سود، بدهیها و چشمانداز آینده شرکت بررسی میکنند. در نهایت نیز بهترین روش، مقایسه شرکتها با سایر همگروهیهای خود است، نه با کل بازار.
اگر به دنبال یافتن سهام با مناسبترین نسبت P/E در بورس ایران هستید، استفاده از ابزارهای غربالگری مانند صفحه رتبهبندی بهترین P/E بازار در سایت مای کدال میتواند نقطه شروع مناسبی برای تحلیل و انتخاب گزینههای سرمایهگذاری باشد.