به گزارش خبرگزاری آنا؛ تولید محصولات فناورانه ویژه صنایع مختلف در دوره پسا مذاکره و توافق، میتواند بهعنوان یکی از محورهای اصلی جهش اقتصادی کشور مطرح شود. این بخشها بهطور مستقیم نیازمند سرمایهگذاری هدفمند در حوزه تحقیق و توسعه، زیرساختهای دانشبنیان و تجاریسازی فناوری هستند. استفاده نظاممند از دادههای دانشگاهی و ظرفیت مراکز علمی، میتواند پیوند میان علم و صنعت را تقویت کرده و زمینه توسعه محصولات با ارزش افزوده بالا و ورود به بازارهای جدید بینالمللی را فراهم سازد. این رویکرد در نهایت به تقویت بنیه تولیدی و افزایش تابآوری اقتصادی کشور منجر خواهد شد. اما راه اصلی تحقق این هدف در اقتصاد و صنعت ایران چیست؟
در این رابطه راستا آرمان خالقی دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران در گفتوگو با خبرنگاراقتصادی آنا، با اشاره به ظرفیتهای گسترده علمی، فناورانه و صنعتی کشور اظهار کرد: ایران از نظر تولید دانش و همچنین وجود زیرساختهای قانونی در حوزه حمایت از شرکتهای دانشبنیان در وضعیت قابل قبولی قرار دارد، اما چالش اصلی در مرحله بهرهبرداری اقتصادی از این دانشها و اتصال آن به زنجیره تولید است.
وی افزود: قوانین حمایتی از جمله قانون حمایت از شرکتهای دانشبنیان، معافیتهای مالیاتی و تسهیلاتی و همچنین حمایتهای معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، بسترهای اولیه را فراهم کردهاند، اما آنچه همچنان مغفول مانده، سازوکار تبدیل دانش به محصول و سپس تبدیل محصول به مزیت رقابتی در بازار است.
ضعف در حلقه واسط میان دانشگاه و صنعت
خالقی با تأکید بر وجود یک حلقه مفقوده در زیستبوم نوآوری کشور تصریح کرد: مشکل اصلی این است که دانش تولیدشده در دانشگاهها و مراکز پژوهشی، بهصورت نظاممند به واحدهای صنعتی و اقتصادی متصل نمیشود. در واقع ما در تولید علم موفق بودهایم، اما در تجاریسازی و صنعتیسازی آن با ضعف ساختاری مواجه هستیم.
وی ادامه داد: این فاصله ناشی از نبود سازوکارهای حرفهای برای ارزشگذاری دانش فنی، نبود قراردادهای استاندارد میان دانشگاه و صنعت و همچنین ضعف در نهادهای واسط مانند فنبازارها و بازارهای فناوری است.
ضرورت شکلگیری بازار شفاف برای دانش فنی
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با اشاره به اهمیت ایجاد شفافیت در عرضه و تقاضای فناوری گفت: اگر یک بانک اطلاعاتی جامع از دانش فنی، اختراعات، پتنتها و توانمندیهای فناورانه کشور ایجاد شود، سرمایهگذار میتواند بهصورت شفاف تصمیمگیری کند و بداند هر فناوری در چه سطحی از بلوغ قرار دارد و چه میزان قابلیت تجاریسازی دارد.
وی افزود: در چنین ساختاری، دانش فنی به یک «کالای اقتصادی قابل مبادله» تبدیل میشود و سرمایهگذار نیز میتواند بر اساس دادههای واقعی وارد مذاکره، مشارکت یا سرمایهگذاری شود. این فرآیند به شکلگیری بازار واقعی فناوری در کشور کمک میکند.
نقش فنبازارها در اتصال سرمایه و فناوری
خالقی توسعه فنبازارها را یکی از الزامات مهم این مسیر دانست و اظهار کرد: فنبازارها میتوانند نقش واسط میان دانشگاه، پژوهشگران و بخش صنعت را ایفا کنند و زمینه انتخاب و اتصال فناوری مناسب به سرمایهگذار را فراهم سازند. در چنین فضایی، شرکتهای جدید نیز بر اساس فناوری شکل میگیرند و ارزش افزوده واقعی در اقتصاد ایجاد میشود.
چالش تأمین مالی و محدودیتهای نظام بانکی
وی در ادامه با اشاره به دشواریهای تأمین مالی پروژههای فناورانه گفت: بانکها به دلیل ماهیت کمریسک خود، معمولاً تمایل کمتری برای ورود به حوزه فناوریهای نو دارند، زیرا این حوزهها ذاتاً ریسک بالایی دارند و بازگشت سرمایه در آنها قطعی نیست.
خالقی تصریح کرد: در این میان، صندوق نوآوری و شکوفایی و برخی نهادهای حمایتی توانستهاند بخشی از این خلأ را پوشش دهند، اما همچنان نیاز به تقویت ابزارهای مالی خطرپذیر و توسعه سرمایهگذاری جسورانه در کشور احساس میشود.
فاصله ایران با لبه فناوری جهانی
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با اشاره به وضعیت ایران در حوزه فناوریهای پیشرفته اظهار کرد: کشور در برخی حوزهها مانند زیستفناوری، نانو و مواد پیشرفته در سطح قابل قبولی قرار دارد و حتی در برخی موارد جزو کشورهای پیشرو محسوب میشود، اما در برخی حوزههای دیگر مانند فناوریهای سختافزاری و بخشی از هوش مصنوعی، فاصله ما با کشورهای پیشرفته در حال افزایش است.
وی افزود: این فاصله ناشی از سرعت بالای توسعه جهانی و نیاز به سرمایهگذاری گسترده، نیروی انسانی متخصص و زیرساختهای پیشرفته است که باید بهصورت هدفمند برای کاهش آن برنامهریزی شود.
لزوم تمرکز بر مزیتهای فناورانه کشور
خالقی تأکید کرد: سیاستگذاری علمی و صنعتی کشور باید بر شناسایی و تقویت مزیتهای نسبی متمرکز باشد. حوزههایی مانند زیستفناوری، نانو و برخی شاخههای مواد پیشرفته میتوانند بهعنوان نقاط قوت ایران در عرصه بینالمللی تقویت شوند و زمینه حضور مؤثرتر در بازارهای جهانی را فراهم کنند.
وی خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم حلقه اتصال میان دانش، فناوری، صنعت و سرمایه را بهدرستی شکل دهیم، دانش فنی کشور از یک ظرفیت بالقوه به یک مزیت اقتصادی بالفعل تبدیل خواهد شد و این موضوع میتواند نقش مهمی در توسعه پایدار و ارتقای جایگاه ایران در تجارت بینالملل ایفا کند.
انتهای پیام/