باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - مطالعات اخیر تأیید کردهاند که از دست دادن بویایی دیگر صرفاً یک مزاحمت محسوب نمیشود، بلکه یک شاخص مهم سلامتی است که ممکن است بیماریهای جدی عصبی و روانی را در مراحل اولیه آشکار کند.
آمارها نشان میدهد که تا ۲۲٪ از افراد از نوعی اختلال بویایی، از جمله کاهش حس بویایی، از دست دادن حس بویایی، اختلال در درک بو یا احساس بوهایی که وجود ندارند، رنج میبرند.
علاقه علمی به این حوزه پس از همهگیری کووید-۱۹ به طور قابل توجهی افزایش یافته است. سازمان بهداشت جهانی از دسامبر ۲۰۱۹ تقریباً ۷۸۰ میلیون مورد تایید شده را ثبت کرده است و حدود ۶۰٪ از کسانی که بهبود یافتهاند، از دست دادن حس بویایی را تجربه کردهاند و این امر محققان را بر آن داشته است تا مطالعات خود را در مورد رابطه بین سیستم بویایی و مغز گسترش دهند.
دکتر زارا پاتل، متخصص درمان اختلالات بویایی و چشایی، گفت که تغییرات در سیستم عصبی مرکزی اغلب به صورت اختلالات بویایی بروز میکند. او خاطرنشان کرد که محققان این اختلالات را به تقریباً ۱۳۹ بیماری مرتبط دانستهاند، اگرچه مکانیسمهای دقیق این رابطه هنوز در دست بررسی است.
او افزود که افراد مبتلا به افسردگی، اسکیزوفرنی و اختلال طیف اوتیسم نیز اغلب حس بویایی ضعیفی را تجربه میکنند.
مطالعات نشان میدهد که از دست دادن بویایی ممکن است یکی از اولین شاخصهای بیماریهای عصبی مانند بیماری پارکینسون باشد که به دلیل تجمع پروتئینهای سمی در پیازهای بویایی، سالها قبل از علائم اصلی بروز میکند. محققان همچنین به بررسی مکانیسمهای مشابه در بیماری آلزایمر و زوال عقل اجسام لویی ادامه میدهند.
دانشمندان ارتباط نزدیک بین بوها، خاطرات و احساسات را به این واقعیت نسبت میدهند که سیگنالهای بویایی مستقیماً به سیستم لیمبیک در مغز میروند و تالاموس را دور میزنند.
کشف تقریباً ۱۰۰۰ ژن مسئول رمزگذاری گیرندههای بویایی توسط دانشمندان لیندا باک و ریچارد اکسل، نقطه عطفی در درک چگونگی عملکرد این حس است، دستاوردی که به خاطر آن در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل پزشکی را دریافت کردند.
از نظر درمان، مطالعات نشان میدهد که آموزش حس بویایی از طریق قرار گرفتن مکرر در معرض رایحههایی مانند لیمو، گل رز، میخک و اکالیپتوس ممکن است به برخی از بیماران کمک کند تا حس بویایی خود را بازیابند. یک متاآنالیز جامع که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد و شامل نتایج ۳۶ مطالعه بود، بهبود قابل توجهی را در ۳۰ تا ۵۰ درصد از شرکتکنندگان نشان داد، به ویژه هنگامی که آموزش با شستشوی بینی با استفاده از استروئیدها ترکیب شد. شواهد همچنین نشان میدهد که ورزش ممکن است به بهبود عملکرد شناختی و کاهش علائم افسردگی کمک کند.
منبع: science.mail.ru